ข้อตกลงกรุงมินสก์ระหว่างรัสเซีย-ยูเครนคาดหวังอะไรได้ และทำไมจึงมีปัญหา

เมื่อวันพฤหัสบดี การเจรจาระหว่างยูเครนกับรัสเซียยุติลงโดยไม่มีความคืบหน้า การเจรจาดังกล่าวมีขึ้นเพื่อพยายามยุติความขัดแย้งที่ดำเนินมาราวแปดปีระหว่างกำลังฝ่ายรัฐบาลยูเครนกับกลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่ฝักใฝ่รัสเซียในบริเวณ Donetsk กับ Luhansk ของประเทศ และปัญหาที่มาประการหนึ่งของความไม่คืบหน้าคือการที่ทั้งสองฝ่ายตีความข้อตกลงกกรุงมินสก์ซึ่งทำขึ้นเมื่อปี 2015 แตกต่างกัน

ข้อตกลงกรุงมินสก์หรือ Minsk Accords นี้ถูกทำขึ้นที่เมืองหลวงของประเทศเบลารุสเพื่อมุ่งจะยุติการสู้รบและให้แนวทางด้านการเมืองเพื่อการมอบพื้นที่ๆ ถูกกลุ่มแบ่งแยกดินแดนยึดครองไว้คืนให้กับรัฐบาลยูเครน โดยฝ่ายต่างๆ ที่ร่วมลงนามประกอบด้วยองค์การเพื่อความร่วมมือและความมั่นคงในยุโรปหรือ OSCE รัสเซีย ยูเครน รวมทั้งผู้นำของกลุ่มแบ่งแยกดินแดนในเขตพื้นที่บริเวณ Donetsk กับ Luhansk ของยูเครนด้วย อย่างไรก็ตามข้อตกลงดังกล่าวซึ่งถูกจัดทำขึ้นอย่างเร่งรีบในขณะนั้นเพื่อมุ่งยุติการสู้รบระหว่างกำลังฝ่ายรัฐบาลยูเครนกับกลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่ได้รับการหนุนหลังจากกองทัพรัสเซียได้ทำให้เกิดการหยุดยิงอย่างเปราะบาง แต่เจ็ดปีให้หลังคู่กรณีที่สำคัญคือยูเครนกับรัสเซียยังไม่สามารถตกลงกันได้ เพราะมีการตีความที่แตกต่างกัน

ข้อตกลง Minsk Accords นี้มีขั้นตอนต่างๆ 13 ขั้นตอนซึ่งรัสเซียกับยูเครนมีความเห็นไม่ตรงกันว่าอะไรควรจะเกิดขึ้นก่อนหลัง โดยขั้นตอนเหล่านี้ได้แก่การหยุดยิงโดยทันที การถอนอาวุธหนักทั้งหมดของทั้งสองฝ่ายออกจากพื้นที่ การสอดส่องและตรวจพิสูจน์การหยุดยิงโดย OSCE การเริ่มเจรจาเรื่องการปกครองตนเองแบบเฉพาะกาลในเขต Donetsk และเขต Luhansk การให้อภัยโทษผู้ที่เกี่ยวข้องกับการสู้รบ การแลกเปลี่ยนนักโทษและตัวประกัน การให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม การกลับเข้าควบคุมเขตพรมแดนได้อย่างเต็มที่โดยรัฐบาลยูเครน การถอนกำลังทหารต่างชาติรวมทั้งทหารรับจ้างทั้งหมดออกไป การปฏิรูปรัฐธรรมนูญของยูเครนเพื่อกระจายอำนาจให้กับเขตพื้นที่ Donetsk กับ Luhansk รวมทั้งการเลือกตั้งในสองพื้นที่ดังกล่าว เป็นต้น

นอกจากการตีความข้อตกลงที่แตกต่างกันแล้ว รัสเซียก็ไม่ยอมรับว่าตนเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงนี้หรือมีข้อผูกพันใดๆ ถึงแม้ข้อตกลงดังกล่าวจะถูกลงนามโดยอดีตทูตของรัสเซียประจำยูเครนในขณะนั้นก็ตาม นอกจากนั้นรัสเซียยังไม่ยอมแก้ไขข้อตกลงและได้ตำหนิโจมตีกลุ่มประเทศตะวันตกซึ่งเป็นพันธมิตรของยูเครนว่าไม่ยอมกดดันยูเครนให้ทำตามสัญญา ในขณะที่สหรัฐฯ ก็ชี้ว่ารัสเซียยังไม่ได้เริ่มปฏิบัติเรื่องใดตามที่กำหนดไว้เลย

แต่นอกจากการไม่ยอมรับข้อตกลงโดยคู่กรณีแล้ว ประชาชนในยูเครนเองก็มองข้อตกลงนี้ว่าเป็นการทรยศต่อผลประโยชน์ของชาติด้วย โดยเฉพาะในเรื่องข้อกำหนดให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญซึ่งจะเป็นผลให้กลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่ฝักใฝ่รัสเซียอาจมีอำนาจยับยั้งนโยบายต่างประเทศของยูเครนได้

นาย Oleksiy Danilov ประธานสภาความมั่นคงแห่งชาติของยูเครนบอกกับวีโอเอว่าเป็นเรื่องยากที่จะเรียกเอกสารฉบับนี้ว่าข้อตกลง เพราะ ”ข้อตกลงกรุงมินสก์” ดังกล่าวถูกลงนามภายใต้กระบอกปืนของรัสเซียและมีเยอรมนีกับฝรั่งเศสที่ช่วยประสานการเจรจาร่วมเป็นสักขีพยาน ดังนั้นเขาจึงให้ความเห็นว่าคงจะเป็นไปไม่ได้ที่จะนำข้อตกลงกรุงมินสก์ไปปฏิบัติให้เกิดผลโดยยูเครน

• ข้อมูลบางส่วนจากรอยเตอร์