อีกไม่กี่วันจะถึงงานแจกรางวัลตุ๊กตาทองแล้ว และในขณะที่ความสนใจส่วนใหญ่จะมุ่งไปที่ภาพยนตร์ยอดนิยมที่มีการกล่าวขวัญถึง เช่น ‘Lincoln’, ‘Argo’ หรือ ‘Silver Linings Playbook’ ภาพยนตร์ประเภทสารคดีมักจะไม่ค่อยได้รับความสนใจมากนัก แต่ปีนี้ มีภาพยนตร์สารคดีเรื่องหนึ่งที่มีความแตกต่างไปจากแนวโน้มส่วนใหญ่ของภาพยนตร์สารคดีทั่วไป
เรื่องแรกในห้าเรื่องที่ได้รับการเสนอชื่อสำหรับรางวัลตุ๊กตาทอง
‘The Invisible War’ ผลงานของ Dick Kirby ที่เจาะลึกเรื่องการข่มขืนในกองทัพสหรัฐ ผู้สร้างสารคดีเรื่องนี้ให้ความเห็นว่า นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1991 เป็นต้นมา มีทหารอเมริกันทั้งชายและหญิงราวๆห้าแสนคนที่ถูกเพื่อนทหารด้วยกันข่มขืน และทางการทหารมิได้ทำอะไรเพื่อลงโทษผู้กระทำผิด
Dick Kirby ผู้สร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ บอกว่า ยิ่งได้ไปสัมภาษณ์ผู้คนมากขึ้นเท่าไร ก็ยิ่งมีความรู้สึกว่าจะต้องสร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ให้ได้
ผู้สร้างภาพยนตร์สารคดีส่วนใหญ่มีความเห็นร่วมกันว่า เรื่องที่หยิบมาสร้างนั้น มักเป็นเรื่องจริงที่ผู้คนทั่วไปไม่ค่อยอยากรับรู้กัน เช่น ‘The GateKeepers’ ของผู้กำกับชาวอิสราเอล Dror Moreh
‘The Gatekeepers’ อาศัยการสัมภาษณ์อดีตหัวหน้าหน่วย Shin Bet หน่วยสายลับภายในประเทศอิสราเอลหกคน ซึ่งต้องเข้าไปเก็บข่าวกรองในเขตฝั่งตะวันตกของแม่น้ำจอร์แดนที่อิสราเอลยึดครองในการเล่าเรื่อง สายลับเหล่านี้บอกว่าต้องต่อสู้กับตนเองในแง่ศีลธรรมและพยายามหาเหตุผลมาอธิบายเมื่อมีผู้บริสุทธิ์พลอยเสียชีวิตในการปฏิบัติงานของตน
‘Five broken Cameras’ ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่าง Emad Burnat ชาวปาเลสไตน์กับ Guy Davidi นักสร้างภาพยนตร์สารคดีชาวอิสราเอล บันทึกชีวิตของชาวปาเลสไตน์ในเขตฝั่งตะวันตกของแม่น้ำจอร์แดนที่พยายามต่อสู้เครื่องกีดขวางที่อิสราเอลจัดตั้งขึ้น เพราะแบ่งแยกชาวบ้านจากพื้นแผ่นดินที่พวกเขาเพาะปลูกทำกินอยู่
‘How to Survive a Plague’ เล่าเหตุการณ์ยุคต้นของโรคเอดส์ และการต่อสู้เพื่อสะกัดกั้นการแพร่ระบาดของโรค David France เป็นผู้สร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ เขาบอกว่า ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับการบำบัดรักษาและการดูแลสุขภาพอนามัยอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ เป็นผลพวงมาจากโรคเอดส์และการต่อสู้เรื่องโรคเอดส์ทั้งนั้น เพราะฉะนั้นเรื่องที่เขาเล่านี้เป็นเรื่องของชัยชนะและความสำเร็จ
และภาพยนตร์สารคดีเรื่องสุดท้ายที่ได้รับการเสนอชื่อให้เข้ารับรางวัลตุ๊กตาทองในปีนี้ ‘Searching for Sugarman’
ภาพยนตร์จากฝีมือของ Malik Bendjelloul เป็นเรื่องของนักร้องเพลงร๊อค Rodriguez จากนคร Detroit ในคริสต์ทศวรรษ 1970 ที่ไม่รู้ตัวว่าเป็นนักร้องยอดนิยมในประเทศแอฟริกาใต้ ‘Searching for Sugarman’ เป็นสารคดีเรื่องเดียวในจำนวนห้าเรื่องที่ให้ความบันเทิง
และ Nina Seavey ผู้สร้างภาพยนตร์มีฝีมือระดับรางวัล Emmy บอกว่า แนวโน้มของสถาบันภาพยนตร์ผู้ตัดสินรางวัล ดูจะเอนเอียงไปในด้านบันเทิง เพราะฉะนั้นก็สันนิษฐานว่า ‘Searching for Sugarman’ น่าจะมีคะแนนนิยมมากกว่าเรื่องอื่นๆ