ในงานเสวนาเรื่องปัญหาความรุนแรงภาตใต้ของไทย เมื่อใดจะยุติ? (Violence in Southern Thailand : When Will it End?) ที่มูลนิธิเอเชีย หรือ Asia Foundation จัดขึ้นที่กรุงวอชิงตันเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา มีกลุ่มนักวิชาการและเจ้าหน้าที่ด้านการต่างประเทศของรัฐบาลสหรัฐให้ความสนใจเข้ารับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นมากกว่าหลายครั้งที่ผ่านมา สะท้อนให้เห็นเหตุการณความรุนแรงที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมากในภาคใต้ของไทยได้รับความสนใจในวงกว้างมากขึ้น
คุณดอน ปาทาน กล่าวว่า การเสวนาดังกล่าวเป็นการเรียนรู้หรือแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในระดับนานาชาติและถือเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะการเรียนรู้วิธีจัดการ การเจรจาต่อรองเพื่อที่จะอยู่ร่วมกันอย่างสันติและวิธีการจัดการความขัดแย้งจากประเทศต่างๆ ซึ่งประสบการณ์จากต่างประเทศจะเป็นตัวอย่างที่ดีได้
นอกจากนี้ ผู้อำนวยการองค์กรปัตตานีฟอรั่ม บอกว่า การเจรจาต่อรองนั้น สิ่งสำคัญคือการต่อรองเชิงอัตลักษณ์เพื่อยอมรับความแตกต่าง ที่รัฐไทยต้องสร้างความเข้าใจกับคนไทยส่วนใหญ่ และจากที่ผ่านมาตัวอย่างความขัดแย้งที่คล้ายๆกันในหลายประเทศก็คลี่คลายลงในลักษณะนี้เพราะการยอมรับซึ่งกันและกัน ในเมื่อคนใน 3 จังหวัดมีเรื่องเล่า มีวิญญานที่มีลักษณะเฉพาะ คนละชุดกับชาวไทยส่วนใหญ่
ขณะเดียวกันยังกล่าวว่า ที่ผ่านมาว่ารากของปัญหาใน 3 จังหวัดภาคใต้ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างตรงจุด โดยเฉพาะปัญหาแนวคิดที่ไม่ยอมรับในความแตกต่างและอัตลักษณ์ของชาวมาลายู ทำให้กลายเป็นปัญหาเรื้อรังที่พร้อมเป็นระเบิดปะทุขึ้นทุกเวลา
“ ถ้าไปดูในประวัติศาสนตร์ พวกกลุ่มแนวร่วมฯที่จบไปเมื่อ 20 ปีกว่าปีก่อนในยุคนโยบาย”ใต้ร่มเย็น” ก็เหมือนว่าจะจบไปแล้ว แต่จิตวิญญานการไม่ยอมรับ ก็สร้างรุ่นใหม่ขึ้นมา พอปี ค.ศ.2004 ก็เกิดเหตุการณ์ปล้นปืน ซึ่งถึงแม้ว่าเราจะฆ่าทั้งพวกแนวร่วมฯทั้งหมด อีก 10 ปีก็จะมีรุ่นใหม่ขึ้นมา ถ้าเราไม่ยอมรับความแตกต่าง ความเป็นอัตลักษณ์ของชาวมาลายู มันก็จะสร้างรุ่นใหม่ขึ้นมาเรี่อยๆ..ผมเชื่อว่าคนส่วนใหญ่ใน 3 จังหวัดนั้น เขายอมเป็นส่วนหนึ่งของไทย แต่ต้องบนเงื่อนไขของเขา ไม่ใช่บนเงื่อนไขของกรุงเทพฯ” ดอน ปาทาน กล่าว
เวทีอภิปรายเชิงวิชาการเกี่ยวกับปัญหาความขัดแย้งใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ ที่กรุงวอชิงตัน จัดโดย มูลนิธิเอเชีย หรือ Asia Foundation ซึ่งเป็นหนึ่งในองค์กรไม่แสวงกำไรที่ทำงานด้านการสนับสนุนสันติภาพ การแก้ปัญหาความขัดแย้ง รวมทั้งการส่งเสริมสิทธิเสรีภาพของประชาชนในประเทศไทยมาแล้วเกือบ 60 ปี